“Thời lai đồ điếu thành công dị.  
 
Sự khứ anh hùng ẩm hận đa”  
 
(Bần tiện gặp thời lên cũng dễ.  
 
Anh hùng lỡ bước ngẫm càng cay)
 
(Trần Trọng Kim)
 
 
*
 
Tác phẩm Lộc Đỉnh Ký khởi đầu từ năm 1969, mở đầu với bài phi lộ dài mười tám ngàn chữ, chiếm giải quán quân trong lịch sử văn học, Kim Dung viết liên tục trong ba năm để hoàn thành tác phẩm trước khi “gác kiếm”.  
 
Lộc Đỉnh Ký qua ngòi bút dịch thuật của Hàn Giang Nhạn xuất hiện trên trang báo ở Sài Gòn. Sau đó được in thành sách, gồm 21 cuốn, 248 hồi, gần 3,800 trang. Tác phẩm Lộc Đỉnh Ký vừa được Kim Dung tóm lược trở lại, chuyển sang Anh ngữ, xuất bản tại Anh quốc vào giữa năm 2001.
 
Hầu hết tác phẩm của Kim Dung được dựng thành phim truyện nhiều tập, ngay cả nhân vật trong truyện cũng dựng thành phim. Lộc Đỉnh ký là một trong những bộ phim ăn khách nhất.
 
 
*
 
Sau khi đạo quân Mông Cổ xâm lăng thống trị, lập nên triều đại nhà Nguyên kéo dài gần thế kỷ (1279 - 1368). Mang dòng máu chính thống Hán, Châu Nguyên Chương rời cửa thiền, đứng lên chiêu tập binh mã, nối kết lòng dân đồng lòng nổi dậy, đuổi vua Thuận Đế nhà Nguyên, dựng lại cơ đồ dân tộc, lập nên triều đại nhà Minh, lên ngôi hoàng đế. Triều đại nhà Minh trị vì gần 3 thế kỷ (1368 - 1644). Đời vua Nghi Tôn niên hiệu Sùng Trinh, quân Mãn Châu đem quân chinh phạt, lấy dị tộc cai trị Trung Hoa, lập ra triều đại nhà Mãn Thanh kéo dài từ năm 1644 cho đến khi Tôn Dật Tiên đứng lên làm cuộc cách mạng Tân Hợi năm 1911.
 
Kim Dung mượn bối cảnh vào thời kỳ đầu nhà Mãn Thanh để xây dựng tiểu thuyết võ hiệp Lộc Đỉnh Ký. Dựa vào giai đoạn biến chuyển thời cuộc trong lịch sử, trong sự kiện cụ thể như Tứ Thập Nhị Chương Kinh, bộ kinh Phật gồm 42 chương được tín đồ nhà Phật dùng như kinh nhật tụng chuyển thành bộ sách gồm 8 quyển như bí kiếp vô giá chứa đựng họa đồ kho tàng bí mật, long mạch của hoàng đế Mãn Châu nơi Lộc Đỉnh Sơn. Lộc Đỉnh Sơn nằm ở phía Bắc của Trung Hoa, biên giới giữa Mãn Châu và Nga, bên dòng Hắc Long Giang, nơi đó có nhiều nai cùng những bí ẩn dị kỳ... mà vua Thuận Trị giao cho 8 thủ lãnh của bát kỳ chia ra giữ từng quyển để tránh nạn độc quyền. Vì vậy Tứ Thập Nhị Chương Kinh bị phân tán, mỗi người giữ một bộ, trong đó có vua Khang Hy, Thái Hậu, thiền sư Hành Si (vua Thuận Trị), Ngô Tam Quế... phải có đủ 8 quyển mới ráp lại thành bản đồ mới tìm được địa điểm bí mật về kho tàng và long mạch ở Lộc Đỉnh Sơn.
 
Nhân vật có tên trong sách sử như vua Thuận Trị, vua Khang Hy, Bạch Y Ni Cửu Nạn, con hoàng đế nhà Minh là Sùng Trinh, gian thần như Ngô Tam Quế, Ngao Bái, Tang Kết Lạt Ma của Tây Tạng, Cát Nhĩ Đan vương tử của Mông Cổ... Trần Cận Nam (Trần Vĩnh Hoa) Tổng đà chúa ở Thiên Địa Hội. Thiên Địa Hội là tổ chức hội kín khi Trung hoa bị Mãn Châu thống trị, lấy danh nghĩa “phù Minh diệt Thanh” bị nhà Mãn Thanh truy lùng, năm 1680 có khoảng 3,000 hội viên lìa giang sơn trốn sang Việt Nam hoạt động...
 
Kim Dung xây dựng cốt truyện võ hiệp Lộc Đỉnh Ký từ nhân vật và sự kiện trên với hình ảnh hư cấu Vi Tiểu Bảo xuất hiện từ chương đầu đến chương cuối tác phẩm. Vi Tiểu Bảo có lẽ là nhân vật không giống ai trên cõi trần nhưng mỗi trường hợp, mỗi hành động, tâm tính lúc gian manh, ranh mãnh, điếm đàng, thương vay khóc mướn, giả nhân giả nghĩa, lúc giữ trọng lời hứa, chí tình, xem nhẹ lợi danh... nó quanh quẩn đâu đây trong cuộc sống thường được nhắc tới qua câu chuyện, miệng thế gian, qua sách báo.
 
Trong cuộc phỏng vấn của sinh viên Đại học Bắc Kinh ngày 25-5-1994, Kim Dung cho rằng nhân vật Vi Tiểu Bảo biểu hiện nhân sinh trong thời điểm muốn tung hoành ngang dọc, có tác phong như Vi Tiểu Bảo... Nó không đóng khung trong thời đại phong kiến mà ngày nay, có nhiều người, trường hợp giống như Vi Tiểu Bảo.
 
Bên bờ Tây Hồ, thị trấn Dương Châu, nơi chốn lầu xanh mang tên ký viện Lệ Xuân, kỷ nữ Vi Xuân Phương với nhiều năm trong nghề, sinh hạ cậu bé lấy tên Vi Tiểu Bảo, không biết gốc gác tác giả là người Hán, Mãn, Mông, Hồi, Tạng vì ngày đêm nàng tiếp mọi dòng giống. Vi Tiểu Bảo lớn lên trong nhà thổ, cậu dốt đặc cán mai, tuy không biết chữ nghĩa nhưng rất tinh ranh, láu lá, miệng lưỡi dẻo quẹo, liến thoắng, nói láo khỏi chê, đóng kịch tài tình với khóc, cười tự nhiên... và rành nghề đổ bác.
 
Năm cậu bé lên mười ba tuổi, tại lầu xanh Lệ Xuân bị bọn Thanh Bang quấy phá, mẹ cậu bé bị đánh đập, bọn Thanh Bang bị khách làng chơi Giang Dương đại đạo Mao Thập Bát tiêu diệt. Mao Thập Bát thuộc hào kiệt lỗ mãng trên chốn giang hồ, đang vượt ngục, bị truy nã nhưng vẫn tìm đến chốn lầu xanh để tìm lạc thú, xúi cho cậu bé vấy máu phạm tội rồi cùng nhau vào chốn bụi đời, kết nghĩa huynh đệ. Vi Tiểu Bảo biết Mao Thập Bát bị quan nha tầm nã, treo giá ba nghìn lượng bạc, cậu bé cũng giữ được máu nghĩa khí giang hồ, không đi tố cáo còn bộc lộ “có ba trăm ngàn tiền thưởng cũng không đi tố cáo”.
 
Vào chốn giang hồ, cậu bé làm đệ tử của Tổng đà chúa Trần Cận Nam nên được nắm vai trò Hương Chủ trong Thiên Địa Hội. Đây là tổ chức quy mô của người Hán qui tụ người yêu nước khắp nơi nhằm tạo thế lực rộng lớn để chờ ngày phục quốc. Thấy cậu bé khôn lanh, ba trời ba đất nhưng không phải loại phản bội nên Thiên Địa Hội tương kế tựu kế dàn dựng cho xâm nhập kinh thành.
 
Theo chân Mao Thập Bát đến tận Bắc Kinh, cả hai bị bắt vào chỗ trấn giữ của thái giám Hải Đại Phú được mệnh danh Hải Lão công, tay võ công thâm hậu trong triều, ở đây Vi Tiểu Bảo làm mù mắt lão thái giám tinh quái nầy, giết Tiểu Quế Tử và giả Tiểu Quế Tử để làm thái giám trong cung đình. Từ chốn lầu xanh, vượt đường trường, đến kinh đô, xâm nhập vào hoàng cung, gây nợ máu, ân oán giang hồ, làm tiểu thái giám.
 
Bước vào hoàng cung, Vi Tiểu Bảo trở thành nhân vật đặc biệt, tiểu thái giám bầu bạn với Tiểu Huyền Tử, hoàng đế Khang Hy nhà Thanh, lập được chiến công bằng thủ đoạn hạ sách để bắt được Ngao Bái, vị tướng có võ công lợi hại nhất của phong trào phản Thanh, được nhà vua ban thưởng phẩm trật và thủ lãnh thái giám. Khang Hy cho nhập tịch người Mãn Châu theo dòng Hoàng Kỳ, được tín cẩn lên chùa Thanh Long trên Ngũ Đài Sơn hầu cận thái thượng hoàng. Thuận Trị nắm ngôi hoàng đế được 18 năm, thống trị đất nước rộng bao la nhưng bất trị đám thê thiếp hậu cung lăng nhăng nên chán ngán ngôi vị cao cả, tịnh tâm nơi cửa thiền, pháp danh Hành Si. Vi Tiểu Bảo được lòng vua cha và vua con, gã láu cá như gươm lạc giữa rừng hoa, đôi mắt láo liên, cái miệng láu lỉnh, tuy còn bé nhưng thấy gái đẹp như mèo thấy chuột, nhìn mê mệt cho thỏa mãn thú tính. Nơi đây được công chúa Kiến Ninh, da bánh mật máu Thát Đát tuổi cập kê với gã đã “làm tình làm tội” nhiều phen khiếp vía.
 
Gia nhập cung đình, gia nhập “tổ chức yêu nước nhằm lật đổ chính quyền”, Vi Tiểu Bảo bị gái dụ dỗ trôi dạt ra đảo, Phương Di lừa gã ba trợn gia nhập vào tà giáo Thần Long giáo ở Liêu Đông và không ngờ gã giữ cương vị Bạch Long sứ, chưởng môn sứ Bạch Long môn, ngôi vị cao quý trong Thần Long. Được vợ chồng Hồng An Thông giáo chủ giao phó công tác trở về hoàng cung để thu thập bộ sách Tứ Thập Nhị Chương Kinh, theo dõi Mao Đông Châu đệ tử Thần Long giáo cài vào làm cung nữ hầu cạnh hoàng thái hậu. Mao Đông Châu, con gái Mao Đông Long ở Bí Đảo, võ công cao cường với ngón đòn “Hóa Cốt Thiên Kim”, khống chế hoàng thái hậu, giả hoàng thái hậu, ăn ở với vua Khang Hy, sanh hạ được công chúa Kiến Ninh, giết thứ cung Đổng Ngạc Phi và hoàng tử Vinh Thân Vương, giết Hiếu Khang hoàng hậu. Kiến Ninh công chúa tuy mới thập tam nhưng có máu “sadism” thích hành hạ địch thủ trước khi hành lạc, Khang Hy muốn đẩy cái gái nhỏ ranh đi nên gã cho cho con Hán gian Ngô Tam Quế, Bình Tây Vương ở Vân Nam. Trên đường đi đến sảnh đường của biệt cung ở Ngũ Hoa, ngày trước là nơi Vĩnh Lịch hoàng đế triều Minh, để kết hôn với Ngô Ứng Hùng, Kiến Ninh gặp Vi Tiểu Bảo rồi dùng mưu mẹo để mây mưa cùng gã suốt cuộc hành trình. Khi gặp Kiến Ninh công chúa, Ngô Tam Quế công tử cảm ơn, hậu tạ Vi Đô thống, Khâm Sai đại thần rối rít!.
 
Gia nhập vào Thần Long giáo, đệ tử được giáo chủ ban thưởng cho thuốc “Độc Long Địch Hoàn Cân” để khỏi phải chạy làng, mỗi năm phải uống thuốc giải, nếu không độc dược hành hạ thân thể, biến đổi cơ thể rất thảm khốc. Vi Tiểu Bảo không thoát khỏi qui luật đó nhưng vốn bản tính ba trợn, chẳng có gì bận tâm, thí mạng cùi cho số phận. Gã lật tẩy ả Mao Đông Châu giả hoàng thái hậu, giáo chủ phải sai Hồng phu nhân cùng Phương Di, Mộc Kiếm Bình đã một thời gã si mê, cùng nhị tôn giả để đi bắt sống nhưng gã chẳng sợ gì cả, bướng bỉnh khi lâm vào cuộc diện.
 
Theo qui luật trong giới võ lâm, đệ tử chỉ trung thành với một sư phụ nhưng Vi Tiểu Bảo, chính tà kết nạp, gã đều tham gia, mâm nào cũng có, mồ mả nào cũng rơi nước mắt, thấp thoáng vài tên điếu đóm ngày nay. Kẻ thù không đợi trời chung với triều đình nhà Mãn Thanh là hậu duệ nhà Minh. Vi Tiểu Bảo nhận làm đệ tử của Bạch Y Ni Cửu Nạn. Gặp hai nàng áo lam và áo xanh nơi Ngũ Đài Sơn, mê mệt nàng áo xanh A Kha, con gái của Lý Tự Thành và đệ nhất mỹ nhân Trần Viên Viên, bị nàng đánh giập mặt dập mày nhưng cảm thấy sung sướng vì được người đẹp “dập” thân xác. Khi gặp Bạch Y Ni với đệ tử là A Kha, Vi Tiểu Bảo không ước mơ gì hơn là thọ giáo làm đệ tử.
 
Vi Tiểu Bảo mê A Kha vô cùng tận, bị A Kha nguyền rủa, đánh cho nhiều trận nên thân nhưng được gần và được thấy bóng dáng nàng, đủ sướng run người. A Kha có người tình nhân là Trịnh Khắc Sảng, con trai Trịnh Thành Công, thống lĩnh lực lượng chống đối ở ngoài đảo Đài Loan. Trong nhiều lần gặp gỡ tay ba, gã thấy A Kha khinh khi như cỏ rác và yêu mến Trịnh Khắc Sảng, gã bôi xấu tình địch, sắp xếp, dàn dựng để làm bể mặt tình địch cho A Kha chán ngán nhưng nàng vẫn yêu. Có nhiều cơ hội để giết tình địch với uy quyền trong tay nhưng lúc đó lại không hạ độc thủ, kể ra gã chưa đến nỗi nhẫn tâm cùng cực. Trịnh Khắc Sản và A Kha cải trang để bắt Vi Tiểu Bảo nào ngờ gã phát hiện được, đánh thuốc mê, A Kha bị gã dập nát đời hoa để rồi trở thành vợ gã.
 
Tuy vậy, khi trở lại chốn cũ với cương vị Khâm Sai của nhà vua, gặp mẫu thân vẫn hành nghề ở lầu xanh Lệ Xuân, Vi Xuân Phương không biết tiểu nhi đã trở thành “nhân vật quan trọng” và gã cũng một lòng với mẫu thân. Gã cà chớn, ba trợn nhưng không làm đau lòng mẫu thân, hơn phường bất hiếu, bằng cấp, quyền trọng nhưng quên mất cội nguồn, không thờ cha kính mẹ.
 
Vi Tiểu Bảo dốt chữ nghĩa, lúc lộng ngôn, lúc thành thật không lấp liếm, kết bạn với Tăng Kết Hoạt Phật của Tây Tạng và khi lập bản tấu chương, gã vui vẻ cho biết: “Ngay ba chữ tên của đệ cũng chỉ viết được một chữ Tiểu (3 nét) là không đến nỗi sai lầm, chữ Vi thì không chắc, chữ Bảo tiểu đệ đã viết lui viết tới vẫn không đúng” ( LĐK - Quyển 17, hồi 195 trang 3,003). Dốt như vậy nhưng thời thế đưa đẩy tung hoành đây đó, có khi được tiền hô hậu ủng, có những đại quan tham danh ham lợi cúi đầu phục tòng...  
 
Vi Tiểu Bảo giết thái giám nhưng không đền mạng, lần lượt đảm nhận Tổng Quản thái giám, Khâm Sai Đại Thần, Tư Lệnh mặt trận, Đại Sứ Đặc Mệnh toàn quyền, Đệ nhất Lộc Đỉnh Công, Phủ Viễn Đại Tướng Quân... đầy quyền cao chức trọng.
 
Với gái, Vi Tiểu Bảo lại áp dụng thành ngữ: “Đẹp trai không bằng chai mặt”, “Xấu hay làm tốt, dốt hay nói chữ” với cái miệng dẻo quẹo nên chiếm gọn những 7 vợ vào loại “thượng vàng”, võ nghệ tuyệt luân, sắc đẹp tuyệt vời như A Kha, Mộc Kiếm Bình, Tô Thuyên, Phương Di, Tăng Nhu, Kiến Nương công chúa... và “hạ cám” như Song Nhi, a hoàn của gia đình họ Trang, được gia chủ đáp ơn và tặng cho “món quà”. Tất cả 7 bà vợ đồng tình chấp nhận sống chung với Vi Tiểu Bảo. Nghĩ mà thương hại cho phận nữ nhi, đành ngậm ngùi ca bài “Tiếc thay cây quế giữa rừng – Để cho thằng Mán, thằng Mường nó leo”!
 
Kim Dung xây dựng nhân vật Vi Tiểu Bảo thật độc đáo, khi xã hội tranh tối tranh sáng, xáo trộn, vàng thau lẫn lộn... cơ hội ngàn vàng cho “kẻ bần tiện” như diều gặp gió!
 
Vương Trùng Dương    
 

Là một tác giả đương đại, Kim Dung cũng phản ảnh hiện thực theo cách thức và bằng phương tiện của ông, nên không phải ngẫu nhiên mà người đọc thuộc nhiều nhóm xã hội với trình độ văn hóa, nghề nghiệp, lứa tuổi, giới tính... khác nhau đều ưa thích tác phẩm của ông từ những khía cạnh khác nhau, đều bị lôi cuốn bởi các nhân vật trong đó, tìm thấy ở họ những nét phù hợp với tâm tư và khát vọng của mình. Ở đây các nhân vật người hùng và người tình của Kim Dung có thể là một gợi ý để người ta suy nghĩ về tác dụng xã hội của tiểu thuyết võ hiệp nói chung.
 
Nói chung, nhân vật người hùng trong tiểu thuyết võ hiệp phải có võ công cao cường hay trí tuệ trác việt. Người hùng thì không được thất bại, mà nếu thất bại cũng không được tầm thường, nên võ công và trí tuệ hơn đời phải là phẩm chất tất yếu của họ. Nhưng theo tiêu chuẩn này thì Quách Tĩnh trong Xạ điêu anh hùng truyện lại không phải là một người hùng trọn vẹn : y rất ngu xuẩn trong chuyện học võ, trong ứng xử và đôi khi trong cả tình yêu. Tuy nhiên tính cách và số phận nhân vật Quách Tĩnh của Kim Dung lại bàng bạc màu sắc triết học "pháp tự nhiên" (học theo tự nhiên) của Đạo gia, theo đó con người giữ được chân tính, không tham cầu quá phận, không trí xảo, ít mưu mô là con người lý tưởng. Hoàng Dược Sư văn võ kiêm toàn, Hoàng Dung tâm tư tinh tế, Thành Cát Tư Hãn hùng tâm cái thế, Âu Dương Phong cơ trí hơn người... nhưng so ra đều không bằng Quách Tĩnh chính vì lý do này. Dĩ nhiên người hùng cũng phải hoạt động trong một hệ thống thiết chế, tổ chức và quan hệ xã hội, phải chịu sự chế định của hệ thống này ít nhất là ở mức độ tương ứng với sự thừa nhận mà nó dành cho họ. Nhưng chính nghĩa giang hồ cũng sản sinh và dung dưỡng những kẻ đạo đức giả như Nhạc Bất Quần (Tiếu ngạo giang hồ), nên nhiều người hùng của Kim Dung phải đối đầu với cả những bất công của chính nghĩa. Cho nên đạo nghĩa không phải là giá trị cao nhất mà Kim Dung khẳng định. Sau khi được Trương Tam Phong khuyên "Làm người chỉ cần không thẹn với lòng", Trương Vô Kỵ đã từ bỏ chức Giáo chủ Minh giáo để tự do tới với Triệu Mẫn (Ỷ thiên Đồ long ký) - một động cơ hành động quan trọng của các nhân vật trong tác phẩm Kim Dung là tình cảm. Điều này có liên hệ với một chân lý không phải lúc nào cũng được người ta ghi nhớ, đó là những ai có tình cảm chân thành và lương tri lành mạnh mới có thể có đạo đức theo nghĩa đích thực của từ này. Chính từ đây, có thể nhìn qua các nhân vật người tình trong tác phẩm Kim Dung.
 
Dễ thấy rằng hầu hết những người tình trong tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung cũng sống theo tinh thần và phong cách người hùng. Nỗi yêu thương nhớ tiếc bạn đời không nguôi của Kiều Phong với A Châu (Lục mạch thần kiếm) và Hoàng Dược Sư với vợ (Xạ điêu anh hùng truyện), sự phấn đấu bảo vệ tình yêu trong mối tình của Hoàng Dung với Quách Tĩnh (Xạ điêu anh hùng truyện), Doanh Doanh với Lệnh Hồ Xung (Tiếu ngạo giang hồ) hay Triệu Mẫn với Trương Vô Kỵ (Ỷ thiên Đồ long ký) có nhiều nét đẹp, nhưng lòng chung thủy trước sau như một trong tình cảm của Mục Niệm Từ với Dương Khang (Xạ điêu anh hùng truyện) và Nhạc Linh San với Lâm Bình Chi (Tiếu ngạo giang hồ), thậm chí những tình cảm vô vọng của Du Thản Chi với A Tử hay của A Tử với Kiều Phong (Lục mạch thần kiếm), của Quách Tường với Dương Quá (Thần điêu hiệp lữ), của Nghi Lâm với Lệnh Hồ Xung (Tiếu ngạo giang hồ) nhiều khi cũng khiến người ta phải ngỡ ngàng, xúc động. Có thể nói nhiều nhân vật người tình của Kim Dung chính là những người hùng trong lãnh vực tình cảm, và vì tình yêu vốn vẫn tự do hơn tài năng và đạo đức nên trong nhiều trường hợp họ còn mạnh mẽ hơn cả những người hùng. Hành xử theo lý lẽ của trái tim, nhiều khi họ phải vượt khỏi chính mình để chống lại sự ràng buộc của thứ đạo nghĩa tầm thường với các tín điều công cộng. Trong cuộc đời ai không làm được những điều mình muốn thì phải làm những điều mình không muốn, và người tình Trương Vô Kỵ đã vượt xa người hùng Trương Vô Kỵ trên phương diện tự do làm chủ số phận của bản thân. Có thể nói trong tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung nhân vật người tình là hệ thống ấn chứng đồng thời góp phần hoàn chỉnh nhân vật người hùng về tâm lý cũng như phẩm chất, đây cũng là lý do khiến nhiều người thích Triệu Mẫn hơn Tiểu Long Nữ hay thấy Quách Tĩnh không bằng Kiều Phong...  
 
Tiểu thuyết võ hiệp truyền thống đề cao nhân vật người hùng để chống lại sự bất công và phi nghĩa. Nhưng đến thời Kim Dung thì sự phân hóa trong tầng lớp người hùng lại khiến nhiều kẻ đứng về phía sự bất công và phi nghĩa, đồng thời nhiều trong những người đấu tranh cho công bằng và chính nghĩa lại ngày càng tha hóa vì bị mất tự do. Thực tế đầy nghịch lý này đưa tới cho tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung một giá trị hiện đại : nếu những nhân vật người hùng của ông góp phần nhắc nhở cá nhân về thái độ và trách nhiệm đối với xã hội, thì các nhân vật người tình của ông cũng góp phần đề tỉnh xã hội về thái độ và trách nhiệm đối với cá nhân.
 
Vương Trùng Dương  

Mộ Dung công tử  
Ai điên mà hóa ra ai tỉnh  
Đời tỉnh nên đời lại hóa điên  
 
Nợ nước thù nhà dễ dám quên  
Giang hồ trôi nổi đã bao niên  
Trong lòng chỉ một điều tâm niệm  
Quyết chí trung hưng nước Đại Yên  
 
Giang nam, Giang bắc mải xông pha  
Tây Hạ xa rồi Đại Lý qua  
Tuổi trẻ dãi dầu nơi cát bụi  
Lòng son dằng dặc chí ông cha  
 
Đương khi nghiệp lớn còn dang dở  
Đâu thể phân vân lụy chữ tình  
Cam lòng cắt đứt giai nhân ý  
Thà để lưu truyền bạc hãnh danh  
 
Cơ khổ trăm điều thành uổng phí  
Số trời không tựa, biết vì đâu?  
Tài cao mai một cùng mây nổi  
Chí lớn phôi pha giữa cỏ lau  
 
Đại Yên cơ nghiệp vẫn là không  
Thái Hồ trông lại những đau lòng  
Tháng năm bàng bạc hồn dâu bể  
Giang sơn chan chứa lệ anh hùng

Hàng Long Thập Bát Chưởng, còn gọi là Giáng Long Thập Bát Chưởng, môn võ công trấn bang của Cái Bang. Sau đây là tên 15 chiêu của Giáng Long Thập Bát Chưởng, tên 3 chiêu còn lại sẽ được bổ sung sau:  
 
1 . Kháng Long Hữu Hối  
2 . Kiến Long Tại Điền  
3 . Phi Long Tại Thiên  
4 . Quần Long Vô Thủ  
5 . Bàn Long Thực Nhật  
6 . Song Long Xuất Hải  
7 . Long Chiến Ư Dã  
8 . Lợi Thiệp Đại Xuyên  
9 . Đột Như Kì Lai  
10. Hoặc Dược Tại Uyên  
11. Lý Sương Băng Chí  
12 . Hồng Tàm Ư Lục  
13 . Chấn Kinh Bách Lý  
14 . Thần Long Bãi Vĩ  
15 . Tiềm Long Hốt Dụng  
 
Theo Kim Dung, bộ chưởng pháp này là võ công chí cương của thiên hạ, bao đời Bang Chủ Cái Bang nhờ nó mà thành danh giang hồ, uy lực tuỳ theo người sử dụng. Những cao thủ về môn chưởng pháp này có thể kể là Tiêu Phong, Hồng Thất Công, Quách Tĩnh. Tiếc thay, từ sau thời Anh Hùng Xạ Điêu, vật đổi sao dời, Hàng Long Chưởng cũng theo đó mà thất truyền cùng với sự suy vi của Cái Bang, đến thời Gia Luật Tề thì chắc không học nổi toàn bộ, Quách đại hiệp đành phải gửi gắm hi vọng vào hậu thế trong thanh Ỷ Thiên kiếm... Nhớ lại sau này bang chủ Cái Bang Sử Hoả Long chỉ tập thành có 12 chiêu mà tiếc cho Tiêu Phong 1 thân anh hùng lại vùi thây nơi hiểm địa ...

Anh badmonk có kiến thức rộng quá,cám ơn đã chia sẻ.Chúc anh nhiều sức khỏe.
Thân

Thiên Long Bát Bộ  
 
Tên của tác phẩm đồ sộ nhất của Kim Dung, với gần 2 triệu chữ, chừng 700 nhân vật lớn nhỏ và độ dài gần gấp ba lần Tam Quốc Chí.  
 
Theo Kim Dung, tên "Thiên Long Bát Bộ" của tác phẩm có nguồn gốc từ kinh Phật. Trong "Đạo tạng kinh" của Phật giáo nhiều chỗ nói khi đức Phật truyền pháp với các vị bồ tát, tỳ kheo thường có "Thiên Long Bát Bộ" dự thính. Như trong "Pháp hoa kinh - Đề bạt đa phẩm" có nói: "Thiên Long Bát bộ, giống người nhưng không phải người, đều thấy long nữ thành Phật". "Không phải người" tức là những chúng sinh giống người, nhưng không phải là người. Thiên Long Bát Bộ đều "không phải là người" (phi nhân) bao gồm 8 loại thần và quái vật. Bởi vì có "thiên" và "long" đứng đầu nên gọi là Thiên Long Bát Bộ.  
 
Cụ thể "thiên long bát bộ" gôm có: Thiên, Long, Dạ Xoa, Kiền đạt bà, Atula, Già Lâu la, Khẩn na la, Mahôla già.  
 
Thiên: chỉ thiên thần. Trong Phật giáo, địa vị của Thiên thần không phải là chí cao vô thương mà chẳng qua chỉ hưởng thọ nhiều hơn loài người. Phật giáo cho rằng tất cả đều là vô thường. Thiên thần sau khi thọ mệnh chấm dứt cũng phải chết. Khi sắp chết thiên thần có năm triệu chứng: áo quần bẩn thỉu, đầu khô héo, thân thể hôi hám, nách chảy mồ hôi, ngồi không yên (hoặc "Ngọc nữ ly tán"). Cái gọi là "thiên nhân ngũ suy" này là nỗi đau khổ lớn nhất của thiên thần. Đế Thích là lãnh tụ của các thiên thần.  
 
Long: chỉ long thần, là rồng trong kinh Phật, không khác lắm với rồng trong truyền thuyết Trung Hoa, nhưng không có chân, có khai đại mãnh xà cũng gọi là rồng. Thực ra, qan niệm về rồng và long vương của người Trung Quốc chủ yếu là do kinh Phật mà ra. Trong kinh Phật có các tên gọi ngũ long vương, thất long vương, bát long vương. Người Ấn Độ cổ đại rất tôn kính rồng, cho rằng rồng mạnh nhất trong các sinh vật trong nước, vì vậy đối với những người có đức tính cao quý thì tôn xưng là long tượng. Chẳng hạn như nói "Tây lai long tượng" là chỉ cao tăng từ Phương Tây đến. Trong logn vương có một vị gọi là "Sa Kiệt la long vương". Khi con gái nhỏ long vương 8 tuổi, đến trước núi Linh Thứu nghe Thích Ca Mâu Ni thuyết pháp đã hóa thành nam nhân, hiện thành hình dáng của Phật và khi thành Phật cùng thấy trong Thiên Long Bát Bộ.  
 
Dạ xoa: là một loại thần trong kinh Phật, là chỉ loại hần ăn quỷ, lại có tính mẫn tiệp, mạnh mẽ, dũng cảm, nhanh nhẹn bí mật. Trong kinh Phật có nhiều dạ xoa tốt, như nhiệm vụ của "Dạ xoa bát đại tướng" là bảo hộ chúng sinh.  
 
Kiền đạt bà: là một loại thần không dùng rượu thịt, chỉ sống bằng hương hoa, là một trong những nhạc thần phục vụ Đế Thích, thân thể tỏa ra mùi hương thơm ngát.  
 
Atula: là một loại thần rất đặc biệt, nam cực kỳ xấu xí, nữ cực kỳ mỹ lệ. Atula thường dẫn bộ thuộc đi đánh nhau với Đế Thích, vì Atula có mỹ nữ nhưng lại không có thức ăn ngon. Đế Thích có thức ăn ngon nhưng lại không có mỹ nữ. Thành ra ganh ghét và tranh giành nhau, mỗi lần xảy ra ác chiến thì trời klong đất lở.  
 
Già lâu la: là một loại chim lớn, cánh có nhiều màu sắc trang nhã, đầu có một bướu lớn, đó là viên ngọc như ý. Loài chim này có tiếng kêu rất buồn bã, thường ăn thịt "rồng" (một loài rắn độc cực lớn). Già lâu la khi hết thọ mệnh thì các "rồng" nhả chất độc ra, không có cách gì ăn được nữa. Thế là nó bay lên bay xuống bảy lần, bay đến Kim Luân sơn và chết ở đó.  
 
Khẩn na la: trong tiếng Phạn có nghĩa là "người không phải là người". Hình dáng giống người nhưng trên đầu lại có một sừng nên gọi là "nhân phi nhân". Giống này giỏi ca múa, là nhạc thần của Đế Thích.  
 
Ma hô la già: là đại mãng xà thân người đầu rắn.  
 
 
Kim Dung sở dĩ lấy tên Thiên Long Bát Bộ của Phật giáo đặt tên cho bộ tiểu thuyết võ hiệp này là vì tác phẩm chủ yếu viết về nước Đại Lý ở Vân Nam Bắc Tống. Mà Đại Lý là một nước theo đạo Phật, hoàng đế cũng sùng bái đạo Phật, thường bỏ ngai vàng đi tu. Đây là một hiện tượng rất đặc biệt trong lịch sử (giống nhà Trần - Việt Nam). Kim Dung nói:  
 
"Trong bộ tiểu thuyết này không có thần đạo tinh quái, chỉ là mượn danh từ trong kinh Phật để tượng trưng thế giới cón người"  
 
Theo Kim Dung - Cuộc đời và tác phẩm  
Bành Hoa - Triệu Kính Lập
 
 
 

LỆNH HỒ XUNG : CHÂN DUNG GÃ TỬU ĐỒ LÃNG TỬ
 
 
... Dường như có một qui luật trong sáng tạo của các thiên tài là : các tác phẩm thường đi từ bi đến lạc hoặc đi từ lạc đến bi. Nhà viết kịch vĩ đại Shakespeare, sau các hài kịch Much ado about nothing, The merchant of Vernice v.v... lại sáng tạo tiếp các bi kịch như King Lear, Othello, Macbeth v.v.... Còn Kim Dung thì ngược lại, sau các tác phẩm làm tan nát lòng người như Thiên long bát bộ, thì Tiếu ngạo giang hồ là tác phẩm tương đối ít bi thương. Khung trời máu lửa của võ lâm dường như đã bắt đầu tửơi sáng hơn khi mà các thành kiến chính tà và thị phi ân oán cũng như tham vọng thống nhất giang hồ đều tiêu dung, hoá giải trong khúc cầm tiêu hợp tấu Tiếu ngạo giang hồ của Nhậm Doanh Doanh và gã tửu đồ lã ng tử Lệnh Hồ Xung.
 
 
....Trước khi Lệnh Hồ Xung xuất hiện trong tác phẩm Tiếu ngạo giang hồ, Kim Dung đã chuẩn bị một bối cảnh khá chu đáo, dù chỉ toàn bằng lời kể. Chính sự có mặt trong vắng mặt càng làm tăng thêm vẽ hấp dẫn cho nhân vật cực kì đáng yêu này. Thoạt tiên ngưòi ta chỉ biết đến gã như tên “ bợm nhậu” khi lừa một ông lão ăn mày để uống hết vò rượu ngon bằng nội công thâm hậu của mình. Kế đó, gã lại hiện ra như là kẻ mất nết ưa gây hấn khi giao du với tên dâm tặc Điền Bá Quang và giết đệ tử phái Thanh Thành. Bao nhiêu ác cảm, ngộ nhận đều trút lên đầu gã. Chỉ từ lúc cô tiểu ni xinh đẹp Nghi Lâm xuất hiện thì mọi chuyện mới thay đổi, và qua lời kể của cô, chân dung tên tửu đồ bẻm mép, giảo hoạt đómới bắt đầu hiện rõ nét như là một người trượng nghĩa, thông minh và cực kì liều lĩnh.  
 
 
 
....Đến khi gương mặt nhợt nhạt của gã, với đôi môi mỏng dính và đôi mày hình lưỡi kiếm hiện trên giường của một kỉ viện thành Hành sơn thì độc giả đã hình thành thêm được tính cách của gã : ngang tàng, đởm lược, ứng biến cực kì mau lẹ. Có gì lí thú hơn khi chưởng môn phái Thanh Thành là Dư Thương Hải bị gã, dù toàn thân bất lực do bị trọng thương, dùng mẹo khiêu khích, lừa không cho mở tấm mền giấu Khúc Phi Yến và Nghi Lâm đang run sợ bên cạnh gã. Một dạng biến tửớng thông minh của mưu kế kiểu “ Không thành” mà Khổng Minh dùng lừa Tử Mã ý, làm người đọc vô cùng khoan khoái !  
Có lẽ tất cả các chi tiết trên chỉ là sự chuẩn bị của Kim Dung về tính cánh của Lệnh Hồ Xung để lí giải việc lí dó vì sao gã có cơ duyên được Phong Thanh Dương truyền cho môn kiếm pháp vô địch thiên hạ : Độc Cô cưu kiếm, môn học không chỉ đòi hỏi trí thông minh mà còn cần phải có một tâm hồn khoáng đạt, không câu nệ, cố chấp, và ứng biến linh hoạt. Người đọc làm sao quên được đoạn gã bị phạt trên đỉnh núi Hoa sơn và buộc phải đấu kiếm nhiều phen với Điền Bá Quang để khỏi bị họ Điền “mời” xuống núi. Cùng uống với họ Điền hai vò rượu quí hiếm duy nhất thế gian là để tạ tình tri kỉ, dù họ Điền là tên dâm tặc, đó là cái tình. Uống xong, tuốt kiếm đánh nhau, không chấp nhận xuống núi vì tuân theo sư mệnh, đó là cái lí. Khi gã dùng một mẹo vặt khá tồi bại, không xứng đáng với đệ tử danh môn chính phái, để gạt được Điền Bá Quang nhằm tranh thủ thêm thời gian học môn Độc Cô cưu kiếm, gã biện bạch với Phong Thanh Dương là : đối với bọn đê hèn vô liêm sỉ thì phải dùng thủ đoạn đê hèn vô liêm sỉ, người đọc hồi hộp biết ngần nào khi nghe vị tôn sư võ học kia nghiêm nghị hỏi lại : “Thế đối phó với bậc chính nhân quân tử thì sao ?”. Câu hỏi như một loại công án thách thức sự ứng biến chân thành. Gã đã thành thực lẫn bạo gan trả lời đúng với tính cách của mình, không một lớp sơn phù phiếm hoa hoè giả tạo của môn qui : “Cho dù bọn họ có là bậc chính nhân quân tử đi nữa, mà nếu như họ muốn giết đệ tử, thì đệ tử quyết không cam tâm để bị giết, cùng lắm đến lúc chẳng đặng đừng đó, thì thủ đoạn hèn hạ vô liêm sỉ cũng phải dùng tạm chớ biết làm sao !” ( Tựu toán tha chân thị chính nhân quân tử, thảng nhược tưởng yếu sát ngã, ngã dã bất năng cam tâm tựu lục, đáo liễu bất đắc dĩ đích thời hậu, ti bỉ vô sỉ đích thủ đoạn, dã chỉ hảo dụng thượng giá ma nhất điểm bán điểm liễu ). Người đọc lo ngại thay cho gã, sợ câu nói liều lĩnh làm phật ý vị Thái sư thúc tổ của môn phái. Ngờ đâu ta còn khoan khoái hơn khi nghe Phong Thanh Dương tươi cười rạng rỡ, nói : “ Hay lắm, hay lắm ! Câu nói của nhà ngươi đúng là khác với bọn ngụy quân tử giả mạo bịp đời. Bậc đại trượng phu hành sự thích việc gì ra việc nấy, linh hoạt như nước chảy mây bay, tuỳ ý thích mà làm. còn tất cả những thứ qui củ võ lâm, giáo điều môn phái gì gì đó đều chỉ là cái rắm chó thúi đáng vất đi mà thôi ! “ (Hảo, hảo! Nễ thuyết giá thoại, tiện bất thị giả mạo vi thiện đích ngụy quân tử. Đại trượng phu hành sự, ái chẩm dạng tiện chẩm dạng, hành vân lưu thủy, nhậm ý sở chí, thậm chẩm võ lâm qui củ, môn phái giáo điêu, toàn đô thị phóng tha ma đích cẩu xú tí !).
 
 
....Trong toàn bộ tác phẩm Kim Dung, tôi cho rằng không có đoạn nào làm người đọc cảm thấy thống khoái hơn đoạn đối thoại trên đây, khi nghe câu nói vô cùng khoái ý chân tình của một bậc cao nhân tiền bối của võ lâm, một vị đại tôn sư võ học, mà lại là của phe được xem là chính giáo ! ấy vậy mà người đọc vẫn kính mộ PhongThanh Dương như một con thần long phiêu hốt, ngẫu nhiên ghé về trần gian trao một tặng vật cho người hữu duyên rồi biến mất. Để rồi về sau, hình ảnh ông chỉ xuất hiện như một huyền thoại, qua hồi tưởng của hai vị đại tôn sư võ học khác là giáo chủ Nhật Nguyệt thần giáo Nhậm Ngã Hành và phương trượng chùa Thiêú lâm Phương Chứng đại sư. Kim Thánh Thán khi phê bình Tây sương kí của Vương Thực Phủ, nhân đọc đoạn biện bạch của nhân vật nữ tì tên Hồng, ông quá thích thú bèn liên tửởng đến ba mươi ba điều thống khoái trên đời ; tôi cho rằng đoạn đối thoại lí thú này, giữa Phong Thanh Dương và Lệnh Hồ Xung, đáng được đưa thêm vào thành điều thống khoái thứ ba mươi bốn của họ Kim !
Đoạn đối thoại rất trung thực, phản ánh được những đặc điểm rất con người, không hoa hoè, cường điệu. Điểm quyến rũ của tác phẩm Kim Dung vẫn thường nằm ở các chi tiết rất nhỏ đó. Sẽ chán biết ngần nào khi mà các nhân vật ai ai cũng sống, cũng ăn nói, cũng hành động theo một khuôn khổ ước lệ như nhau, nhất là lúc “ lỡ “ được tiếng là thuộc danh môn chính phái ! Luôn phải cố tạo một cái gì đó khác người thường, khác với đám phàm phu tục tử, phải sống theo cái khuôn vàng thước ngọc của ngàn xưa, mà không bao giờ dám sống thực là mình !. Đó là điểm mà Trang tử chế nhạo là “ Chỉ thích cái thích của ngưòi mà không tự thích cái thích của mình“ . Cái thực tại người vẫn luôn luôn tồn tại trong những điều bình dị và hết sức đời thường. Ta cũng hiểu lí do vì sao trong truyện Kiều, nhân vật đáng cảm thông nhất và gần gũi với con người nhất vẫn là Thúc Sinh. Không như Kim Trọng và Từ Hải, chỉ là những nhân vật mang tính ước lệ, quá lí tưởng đến mức hầu như không thực. Nhân vật Lệnh Hồ Xung hấp dẫn người đọc trước hết ở chổ sống rất thực và rất con người.  
 
....Suốt cuộc đời hành sự của Lệnh Hồ Xung, từ lúc lừa Điền Bá Quang để cứu Nghi Lâm, bị hàm oan là giết sư đệ, lấy cắp kiếm phổ, tình cờ gặp Doanh Doanh, qua hình ảnh Bà Bà, ngoài ngõ trúc thành Lạc dương, được quần hào hắc đạo nghinh đón trên sông, bỡn cợt với giáo chủ Ngũ độc giáo Lam Phựơng Hoàng, uống rượu tại Ngũ bá cương, cho đến khi sống chung với Doanh Doanh bên suối vắng, rồi rời chùa Thiếu lâm, giúp Hướng Vấn Thiên đánh quần hùng hai phe hắc bạch, vô tình cứu Nhậm Ngã Hành, học Hấp tinh đại pháp, ám trợ phái Hằng sơn lột mặt nạ bọn Tung sơn, kéo quần hùng đại náo Thiếu lâm tự, từ chối gia nhập Nhật nguyệt thần giáo v.v... những việc làm của gã dù đúng hay sai đi nữa thì Lệnh Hồ Xung vẫn hiện chân dung là gã lã ng tư đa tình sống bạt mạng, sống say mê, sống rất chân thành và chân tình với cái Tâm hoàn toàn trong sáng. Các bậc chân nhân xưa nay đều quí trọng chữ thành  ! Chính vì lẽ đó mà sau này, dù mang tiếng bao tai tiếng hư đốn, bị trục xuất khỏi phái Hoa sơn thì Lệnh Hồ Xung vẫn lọt vào mắt xanh của hai bậc Thái sơn Bắc đẩu trong võ lâm là Phương Chứng đại sư và Xung Hư đạo trưởng. Và càng oái ăm hơn khi Định Nhàn sư thái trước lúc lâm chung lại chọn mặt gởi vàng, uỷ thác cho gã làm chưởng môn phái Hằng sơn toàn là các ni cô !.  
 
....Chính nhờ bản tính hồn nhiên khoáng đạt, giỏi ứng biến mà môn Độc cô cửu kiếm trong tay Lệnh Hồ Xung còn đạt đến những thành tựu cao hơn cả vị Thái sư thúc tổ Phong Thanh Dương. Ngay cả Nhậm Ngã Hành khi ngồi trong đại lao dưới đáy Tây hồ, cũng
không tin nỗi điều đó khi nghe thuật lại việc một đại cao thủ là Nhị trang chúa Hắc Bạch tử bị gã đánh cho liểng xiểng, đến chiêu thứ bốn mươi cũng không phản kích nỗi !. Cái bản tính hồn nhiên khoáng đạt đó, một biểu hiện khác của trạng thái vô tâm, là yếu quyết để lĩnh hội kiếm ý trong Độc cô cửu kiếm, có thể có được không nếu gã không phải là một tưu đồ, đệ tử của Lưu Linh ? Vị sư mẫu gã cũng nhận định về gã : bừa bãi thành tánh, hời hợt rượu chè (hồ náo nhậm tánh, khinh phù háo tưu). Nhưng cũng chính vị sư mẫu đó lại cực kì thương yêu gã như con ruột vì bà hiểu tấm lòng của gã rất chân thành, cái tâm của gã rất trong sáng.  
 
....Không phải ngẫu nhiên mà trong Tiếu ngạo giang hồ, Kim Dung để cho nhân vật Nhạc Bất Quần - với ngoại hiệu Quân tử kiếm - làm sư phụ Lệnh Hồ Xung. Kim Dung cố tình muốn làm nổi bật nét tương phản của chữ ngụy và chữ thành giữa hai thầy trò. Một bên che đậy tà tâm thâm độc dưới lớp vỏ cực kì khuôn thước qui củ, một bên cứ hồn nhiên theo ý thích mà hành sự, xét thấy không thẹn với lòng là được. Cuối cùng, khi cái mặt nạ giả dối của vị sư phụ mà gã hằng tôn kính đã rơi xuống để hiện nguyên hình là tên ngụy quân tử vô cùng gian xảo, thì hai thầy trò bị đẩy vào thế phải giao đấu với nhau bằng hai môn kiếm pháp tối cao. Rốt cuộc Độc cô cửu kiếm vẫn chiến thắng Tịch tà kiếm pháp, cũng như chữ Ngụy vẫn luôn luôn phải bị đánh bại bởi chữ Thành !.  
 
 
....Trong Tiếu ngạo giang hồ, nói đến Lệnh Hồ Xung mà không nói đến nhóm Đào cốc lục tiên sẽ là điều thiếu sót lớn. Nhưng đó sẽ là nội dung của một bài viết khác. Đặt sáu nhân vật hồn nhiên ngây ngô bên cạnh Lệnh Hồ Xung, Kim Dung càng làm tăng thêm vẽ khoái hoạt, bỡn đời của gã. Một tay tưu đồ thuộc nòi lãng tử đa tình như Lệnh Hồ Xung thì có thiết tha gì với cái chức Giáo chủ Nhật Nguyệt thần giáo hay cái tham vọng thống trị giang hồ ? Có lẽ các thứ đó đối với gã cũng không lí thú bằng uống một vò rượu ngon, rồi cùng người yêu rong chơi bốn biển và thả hồn theo khúc Tiếu ngạo giang hồ trong tiếng hợp tấu của cầm tiêu !
 
Huỳnh Ngọc Chiến .
 

 
Ngõ Lục Trúc
 
Con đường sâu thẳm  
Tay tiên một vẫy  
Cây đàn thanh tĩnh vì chàng mà so phím tơ chùng  
Dây đàn rung như dòng nước mát, gột rửa nỗi sầu của chàng  
Dưới nét mi và trong trái tim  
Muôn ngàn đóa đinh huơng kết tụ  
Sương vương áo  
Nơi chùa lạnh vắng  
Chớ thổi tiếng tiêu trong  
Âm thanh ấy sao quá đau lòng  
Trên Hắc Mộc nhai ai xưng vương bá  
Riêng nàng cùng gã cuồng tiếu ngạo giang hồ  
 

Thanh quần ngọc diện như tương thức    
Cửu nguyệt trà hoa mãn lộ khai
 
 
   Đưa Thơ Vào Trong Tiểu Thuyết
 
 
Đưa thơ vào trong tiểu thuyết, cho tiểu thuyết có chất lãng mạn nhằm tạo thi hứng cho cả người viết lẫn người đọc là đặc điểm cố hữu của 300 tiểu thuyết chương hồi thời Minh - Thạnh Hồng Lâu Mộng của Tào Tuyết Cần có trên vài trăm bài thơ và khi thực hiện phim Hồng Lâu Mộng, các nghệ sĩ Bắc Kinh đã biến những bài thơ này thành nhạc từ - một dạng nhạc phủ - được hát lên, làm giàu thêm chất liệu nghệ thuật cho tác phẩm điện ảnh. Nhà văn Kim Dung đã kế thừa phong cách đưa thơ vào tác phẩm tiểu thuyết như các nhà văn tiền bối mặc dù tiểu thuyết chương hồi của ông là tân văn tiểu thuyết. ở chừng mực nào đó, Kim Dung là một nhà thơ thực sự; ông đã viết cả vài trăm bài thơ, đặc biệt là thơ Thiền tông Những bài thơ này chưa được in ra; người đời chỉ biết ông là nhà văn chứ chưa hề hiểu được ông còn là một nhà thơ Chúng ta cũng lưu ý rằng ông nội Kim Dung đã từng làm tri huyện huyện Đơn Dương, Triết Giang và là một nhà thơ khá nổi tiếng cuối đời Thanh với thi tập Hải Ninh Sát Thị Sao Thị. Có lẽ âm vang của truyền thống tiểu thuyết Minh - Thanh, âm vang của truyền thống gia đình đã khiến Kim Dung mạnh dạn đưa thơ vào tiểu thuyết võ hiệp, làm cho những tác phẩm văn xuôi của ông mênh mang một màu thi ca lãng mạn, trữ tình.  
 
Có những tác phẩm của kim Dung lấy thơ làm nguồn cảm hứng chủ yếu. Đó là trường hợp bộ Hiệp Khách Hành, gồm 12 quyển. Hiệp Khách Hành là tựa đề một bài thơ dài của nhà thơ Lý Bạch, một trong Đường - Tống bát đại gia mà lịch sử văn học Trung Quốc rất đỗi tự hào. Thơ Lý Bạch có nhiều thể tài: Diễm ca (ca ngợi cái đẹp), Tuý ca (viết trong lúc say), Biệt ca (viết lúc chia tay nhau), Biên tái ca (viết về cuộc đời chinh chiến), Tình ca (ca ngợi tình yêu), Hành ca (ca ngợi chuyện giang hồ mạo hiểm),... Hiệp Khách Hành là một bài thơ ngũ ngôn, thuộc thể Hành ca, ca ngợi Nguỵ Vô kỵ, tức Lăng Tín Quân, công tử của nước Nguỵ và 2 hiệp khách - Hầu Doanh, người giữ cửa Di Môn cùng Chu Hợi, anh hàng thịt. Hai người đã có công giúp Tín Lăng Quân đưa quân sang cứu nước Triệu, bảo vệ Hàm Đan, chống lại quân Tần thời Chiến quốc.  
 
Triệu khách mạn hồ anh  
Ngô câu sương tuyết minh  
Ngân yên chiếu bạch mã  
Táp nạp như lưu tinh...  
 
Đi vào trong tiểu thuyết Kim Dung, cả bài thơ Hiệp Khách Hành vẫn được giữ nguyên nhưng nó không còn là một bài thơ nữa. Nó chính là một pho võ công mà ai có tấm lòng chân chất nhất, ít cơ tâm nhất mới nhận ra được. Con người đó là một chàng trai không hề biết chữ: Thạch Phá Thiên tức Cẩu Tạp Chủng. Anh cóc cần bài thơ nói lên ý nghĩa gì, câu thơ biểu đạt điều gì. Anh chỉ nhìn nét chữ. Ví dụ chữ Hành gồm 6 nét thì anh khám phá ra sáu thế võ tương ứng với 6 nét đó chứ không cần biết Hành là đi hay chạy. Anh cứ lẳng lặng khám phá tự dạng như thế cho đến chữ cuối cùng và đắc thủ một môn thần công, điều mà có những người bỏ ra mấy chục năm vẫn không khám phá được. Kim Dung gọi đó là lối trước ý. Lục Mạch Thần Kiếm Truyện mênh mang một không khí lãng mạn, trữ tình của thơ Đó là những câu thơ của Kim Dung làm ra để ca ngợi hoa trà, một quốc hoa của nước Đại Lý:  
 
Thanh quần ngọc diện như tương thức  
Cửu nguyệt trà hoa mãn lộ khai  
(Quần xanh, vóc ngọc tuồng quen mặt  
Tháng chín, hoa trà rợp lối đi)  
 
Hoặc:  
 
Xuân câu thuỷ động trà hoa bạch  
Hạ cốc vân sinh lệ tử hồng  
(Giòng xuân nước gợn hoa trà trắng  
Non hạ mây trôi trái vải hồng).
 
Đó là những câu thơ do chính Kim Dung làm ra nhưng được gắn vào cho những nhân vật của mình, để các nhân vật tỏ tình trước tình nhận Thí dụ Trấn Nam vương gia Đoàn Chính Thuần, một con người phong tình rất mực, thường "nói" với các tình nhân Vương phu nhân và Tu la đao Tần Hồng Miện Với Vương phu nhân, một người rất yêu hoa, Đoàn Chính Thuần đọc:  
 
Dưới khóm mẫu đơn đành bỏ mạng  
Chết làm quỷ sứ cũng oai phong
 
Với Tần Hồng Miên, một người chuyên phóng Tu la đao, Đoàn Chính Thuần chỉ "biên tập" hai chữ mẫu đơn:  
 
Dưới lưỡi Tu la đành bỏ mạng  
Chết làm quỷ sứ cũng oai phong  
 
Thi ca, từ phú không thể tách rời với thi pháp. Trong những ngày sống chung với Nguyễn Tinh Trúc, Đoàn Chính Thuần đã chép tặng bà này bài Sầm Viên Xuân, một bài từ danh tiếng:  
 
Sóng thu dường điểm mực  
Tóc phượng rủ bên tai  
Dung nhan tuấn nhã  
Vẻ thiên nhiên càng ngắm càng tươi  
Cách hoa nhìn bóng dáng  
Vằng vặc ánh sao thưa  
Ngồi tựa lan can ngắm  
Mặt hồ gươm phẳng lặng như tờ ...  
Bao giờ quên được  
Hình ảnh lúc chia phôi  
Khăn là ướt đẫm  
Ly biệt đôi đàng dòng lệ rợi  
 
Đoàn Chính Thuần là một vương gia phong nhã, có riêng một thư pháp. Chính nhờ đó, Tiêu Phong đã đối chiếu nét chữ trên bài từ với nét chữ của một nhân vật ẩn danh được gọi là "Thủ lĩnh đại ca" trong lá thư viết về truyện giết cha ông ngoài Nhạn Môn Quan và biết Đoàn Chính Thuần không phải là người chủ mưu vụ giết cha mình.  
 
Thơ luôn gắn liền với tình yêu, đặc biệt là những mối tình dang dở. Gần như Kim Dung tôn trọng triệt để mô thức đó... Trong Tiếu Ngạo Giang Hồ Ký, Lệnh Hồ Xung và Nhạc Linh San thương yêu nhạu Rồi một người thứ ba - Lâm Bình Chi - hiện ra và Nhạc Linh San say mê Lâm Bình Chi, phụ rẫy mối tình của Lệnh Hồ Xụng Nàng lấy Lâm Bình Chi khi Lâm Bình Chi đã thự thiến bộ phân sinh dục (dẫn đao tự cung) để luyện Tịch Tà kiếm phổ. Biết chồng mình không còn là đàn ông nữa, Nhạc Linh San đau đớn nhớ thương chàng Lệnh Hồ Xụng Cô đã đề lên trên tấm vải một bài thơ của danh sĩ Lý Thương ẩn, mượn thơ người để biểu đạt tâm trạng của mình:  
 
Nhớ xưa luyến ái Hàn công tử  
Xương trắng thành tro hận chửa tan
 
Ngày Nhạc Linh San chết đi, Lệnh Hồ Xung trở về núi Hoa Sơn Anh vào căn phòng riêng của Nhạc Linh San và đọc được hai câu thơ ấy, biết được tâm trạng Nhạc Linh San và cảm thấy thương yêu cô gái bất hạnh hơn bao giờ hết.  
 
Cũng trong Tiếu Ngạo Giang Hồ Ký, ta đọc được những câu thơ bình dân khá nổi tiếng của người Trung Hoạ Gần như bọn giang hồ hào sĩ thường lấy những câu thơ nầy làm câu cửa miệng, đọc lên trong những tình huống thích hợp. Thí dụ khi chia tay nhau họ đọc:  
 
Thanh sơn bích thuỷ  
Hậu hội hữu kỳ  
(Non xanh trơ đó  
Nước biếc vẫn đây  
Còn ngày gặp gỡ)  
 
Hay khi khuyên ai xuống tay giết một người, họ thường đọc hai câu thơ:  
 
Tiểu lượng phi quân tử  
Vô độc bất trượng phu  
(Lượng nhỏ chẳng thành người quân tử  
Không độc sao nên đấng trượng phu)
 
Những câu thơ thông tục, đặt đúng vào vị trí trong văn cảnh, đã làm tác phẩm tăng thêm chất văn học.  
 
Thơ luôn gắn liền với kinh điển của các tôn giáo, bang hội. Trong kinh của Báo hoả giáo Ba Tư, có đến trên 100 bài thơ của Nga Mạc, đã được nhà thơ Quách Mạt Nhược dịch ra bản Quan thoại . Kim Dung đã khéo léo sử dụng một bài thơ ngắn nói về số phận con người, gắn bài thơ đó vào thân phận Tiểu Siêu, cô gái lai Ba Tư - Trung Hoa trong ỷ Thiên Đồ Long Ký. Tiểu Siêu thương yêu Trương Vô Kỵ nhưng không hề nói lên lòng thương yêu đó. Cô chỉ vẫn thường hát cho anh nghe:  
 
Lai như lưu thuỷ hề, thệ như phong  
Bất tri hà xứ lại hề, hà sở chung  
 
Chỉ có 17 chữ nhưng bài thơ cực kỳ hàm súc. Tôi xin tạm dịch:  
 
Chợt đến như dòng nước chảy  
Rồi tàn như gió thoảng mau  
Chẳng biết từ nơi nào đến  
Và chẳng biết tàn nơi đâu
 
Cho đến khi Tiểu Siêu hôn Trương Vô Kỵ, từ biệt anh để trở về Ba Tư, Trương Vô Kỵ mới khám phá ra ý nghĩa của tình yêu nằm trong lời kinh Bái hoả giáo. Cuộc đời con người ngắn ngủi thì tình yêu cũng thế; cũng Lai như lưu thuỷ hề, thệ như phong và bất tri hà xứ lai hề, hà sở chụng Tôi cho đoạn Tiểu Siêu chia tay Trương Vô Kỵ trên biển là đoạn hay nhất, giàu chất thơ nhất trong cả 11 pho tiểu thuyết đồ sộ của Kim Dung  
 
Thơ chính là Đạo. Kim Dung muốn bạn đọc của mình nhận ra điều ấy.. Ông đã để cho những nhân vật của mình xuất khẩu thành thơ, ngôn từ đơn giản nhưng ý tứ - cái Đạo bên trong - lại rất bao la, thâm diệu. Thí dụ như bài thơ của nhà sư Trí Quan đọc cho kiều phong khi nghe Kiều Phong lên núi thiên thai, chùa Chỉ Quán, yết kiến ông và hỏi thăm gốc gác của mình . Tự thâm tâm, Kiều Phong rất xấu hổ, rất đau đớn vì mình là người Khất Đan; mình không thuộc dân tộc Hán. Nhà sư Trí Quan đã giải quyết mối ưu tư nội tại của Kiều Phong bằng một bài thơ mang chất thiền mênh mông:  
 
Khất Đan với Hán nhân  
Bất luận giả hay chân  
Ân oán cùng vinh nhục  
Không hơn đám bụi trần  
 
Kim Dung đã đẩy tiểu thuyết của mình đi đến bờ cõi bao la của triết học. Và tuỳ trình độ nhận thức, cảm thụ; các nhân vật của ông ngộ hay không ngộ vấn đề. Tất nhiên, bài thơ như thế này rất gần gũi với con người, không đến nỗi bí hiểm như những công án của Thiền tông  
 
Trong 11 pho tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, thơ Trung Hoa và thơ của Kim Dung xuất hiện đều đặn. Nó trung hoà với tính chất sắt máu của cuộc đấu tranh chánh - tà, thể hiện cái hồn của văn học tiểu thuyết chương hồi truyền thống. Nó kết hợp với thư pháp (phép viết chữ), hình thành nên những pho võ công cho phán quan bút, kiếm pháp, chưởng pháp. Nó làm nên tố chất lãng mạn cho tình yêu, chất triết lý cho tôn giáo, chất trí tuệ cho đời sống. Đưa thơ vào truyện kiếm hiệp như ông quả là thủ pháp của một nhà văn cao cường. Có thể nói, Kim Dung đã vượt xa những bậc tiền bối của mình trong hệ tiểu thuyết chương hồi Minh Thạnh Điều này cũng rất dễ hiểu bởi Kim Dung là một nhà thơ có tài và tài năng của ông thực sự phát triển rực rỡ khi người tình Hạ Mộng ra đi khỏi vòng tay ông  
 
Vũ Đức Sao Biển

Tiếp theo anh Badmonk:
 
http://www.petalia.org/Funpage/Phim/kimdung.htm
 
Đây là những bộ phim khá nổi tiếng dưới tên ông.
 
Những dòng thơ trong tiểu thuyết Kim Dung:
 
Rượu:
Cổ lai thánh hiền giai tịch mịch  
Duy hữu ẩm giả lưu kỳ danh
 
Dịch:
 
Xưa nay thánh hiền đều lặng lẽ  
Chỉ người uống rượu mới còn danh
(Lý Bạch)
 
Âm nhạc:
 
Đốt tàn thân xác của ta
Ngọn lửa thánh bốc cháy lên đỏ rực
Sống đã chẳng có chi là hạnh phúc
Thì chết đi nào có khổ đau gì.
Vì thiện lương, ta trừ cái ác
Nẻo quang minh cứ vậy mà đi
Hỷ, Lạc, Sầu, Bi xin gởi về cát bụi
Tội nghiệp thay người đời hoạn nạn lắm khi.
(Omar Khayam)
 
Lai như lưu thủy hề thệ như phong
Bất tri hà xứ lai hề hà sở chung
(Chợt đến như giòng sông nước chảy
Thoắt tan như gió qua mau
Chẳng biết từ đâu mà đến
Cũng chẳng biết về nơi đâu)
(Omar Khayam)
 
Hoa:
 
Xuân câu thuỷ động trà hoa bạch
Hạ cốc vân sinh lệ tử hồng
Dịch:
Dòng xuân nước gợn hoa trà trắng
Non hạ mây vương trái vải hồng
 
Thanh quần ngọc diện như tương thức
Cửu nguyệt trà hoa mãn độ khai
Dịch:
Quần xanh vóc ngọc như từng gặp
Tháng chín, hoa trà rợp lối đi.
 
Còn nhiều lắm Y học,tình yêu...
 
Vũ Đức Sao Biển